{"id":29949,"date":"2024-10-11T01:48:00","date_gmt":"2024-10-10T23:48:00","guid":{"rendered":"https:\/\/tutoberri.info\/?p=29949"},"modified":"2024-10-10T18:30:21","modified_gmt":"2024-10-10T16:30:21","slug":"fermin-de-primicia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tutoberri.info\/?p=29949","title":{"rendered":"Fermin de Primicia"},"content":{"rendered":"<div style=\"float: left; width: 48%;\">\n<p class=\"has-drop-cap\" style=\"text-align: justify;\">Urte batzuk direla eta, gure herrian ahaztuak izandako istoriei hautsa kentzen hasi ginen. Hauetako asko guztiotzat ezezagunak, beste batzuk ez, baina gure inguruan interes amankomun bat sortzeko ahalmenarekin. Testigantzak kontatzen, anekdotak, gertakariak&#8230; gehienetan lekuaren ohiko paradigman sartuak. Istoria hauei dagozkion protagonisten jokabidearen ezaguntasunak ohartaraziz, baina beste batzuetan ohizkoa ez den zerbait agertzen da. Zenbait tankera eta ezaugarri sinesgaitz, gaur egun gure kale berberetan pasioan aspalditik ibilitako biztanleetan ageriz. Hauetako bat hurrengoa dugu. Protagonistak Fermin de Primiciaren izenan erantzuten du eta segur aski ez duzu haren berri izan. Ez kezkatu, XVII. mende erdialdeko agoiskoa dugu. Zapataria eta Iru\u00f1ean bere lanbidea gauzatuko du gure hiribildutik igaro ondoren. Orain arte, bitxitasunik atzeman ez da, orduan, ze arrazoirengatik artitulu labur honetan agertzen da?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Zapatari hau, liburu bilduma batean azaltzen da, non inork ez baikenuke agertu nahi, izenburua: \u201cInquisici\u00f3n\u201d. Hauetako liburuki batean (836. zenbakia, 271 atzealde-272 aurrealde orrialdeetan), gure laguna aurkezten da. Honelaxe, hurrengo paragrafo motz honetan:<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"float: right; width: 48%;\">\n<p class=\"has-drop-cap\" style=\"text-align: justify;\">Hace ya unos a\u00f1os, nos pusimos a desempolvar historias perdidas en el olvido de nuestro pueblo. Muchas de ellas desconocidas por todos, otras menos, pero todas sensibles de suscitar un inter\u00e9s com\u00fan en nuestra zona. Relatando testimonios, an\u00e9cdotas, sucesos&#8230; muchas veces dentro del paradigma habitual de lugar. Advirtiendo una familiaridad en la conducta de los correspondientes protagonistas, pero de vez en cuando aparece uno que roza lo ins\u00f3lito. Mostrando ciertos aspectos y caracter\u00edsticas inveros\u00edmiles en aquellos habitantes, que pasearon por las mismas calles que hoy transitamos. Uno de esos casos es el que hoy te presento. Su protagonista responde al nombre de Fermin de Primicia y seguramente no hayas o\u00eddo hablar de \u00e9l. No te preocupes, es normal, se trata de un vecino de Agoitz de mediados del siglo XVII. De oficio zapatero, siendo Pamplona \/ Iru\u00f1ea, el lugar donde seguir\u00e1 su ocupaci\u00f3n tras su paso por nuestra villa. Hasta ahora todo dentro de la normalidad, entonces, \u00bfcu\u00e1l es la raz\u00f3n por el que es presentado en este breve art\u00edculo?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Este zapatero aparece dentro de una colecci\u00f3n de libros donde a ninguno nos gustar\u00eda aparecer, titulado Inquisici\u00f3n. En uno de estos vol\u00famenes (el n\u00famero 836, en los folios 271v-272r) es presentado nuestro amigo en un escueto p\u00e1rrafo, de la siguiente manera:<\/p>\n<\/div>\n<p><a href=\"https:\/\/tutoberri.info\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/FerminPrimicia20241.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-29950\" style=\"visibility: visible;\" src=\"https:\/\/tutoberri.info\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/FerminPrimicia20241.png\" alt=\"\" width=\"867\" height=\"613\" data-nsfw-filter-status=\"sfw\" srcset=\"https:\/\/tutoberri.info\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/FerminPrimicia20241.png 867w, https:\/\/tutoberri.info\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/FerminPrimicia20241-300x212.png 300w, https:\/\/tutoberri.info\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/FerminPrimicia20241-768x543.png 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 867px) 100vw, 867px\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1644. urtea \/ A\u00f1o 1644:<br \/>\n<em>\u201cFermin de Primicia de oficio zapatero vecino de la villa de Aoiz del reino de Navarra fue testificado de supersticioso y hechicero y por haberse remitido su proceso votado al consejo en 27 de mayo y no haber vuelto no se pudo ajustar su relaci\u00f3n. Advertidos sin sentencia\u201d<\/em><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/tutoberri.info\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/FerminPrimicia20242.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-29951\" style=\"visibility: visible;\" src=\"https:\/\/tutoberri.info\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/FerminPrimicia20242.png\" alt=\"\" width=\"867\" height=\"401\" data-nsfw-filter-status=\"sfw\" srcset=\"https:\/\/tutoberri.info\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/FerminPrimicia20242.png 867w, https:\/\/tutoberri.info\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/FerminPrimicia20242-300x139.png 300w, https:\/\/tutoberri.info\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/FerminPrimicia20242-768x355.png 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 867px) 100vw, 867px\" \/><\/a><\/p>\n<div style=\"float: left; width: 48%;\">\n<p style=\"text-align: justify;\">Salaketa hau ez da hutsala, Inkisizio Santuak sorginkeriaz leporatutako agoiztar baten izena irudikatzen zaigun lehen aldia delakoz. Betidanik izan dugu horrelako doikuntzen berri gure herrian barne, baina tamalez inoren izena agertu zaigu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ikusi daitekeenez, bere kasua argitu gabe geratu zen. Sineskeriaz eta aztikeriz egindako seinalaketa, ez dakigu hori izan ote zen Fermin etxez aldatzera bultzatu zuen arrazoia.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bestalde, zer ulertzen zuen Inkisizioak aztikeri salaketaz? Sorginkeri delitua Inkisizioaren Auzitegiaren jurisdikzioaren barruan zegoen, aita santuaren bulda batzuei esker. Deabruari dei egin ziotenei edo harekin ituna egin zutenei gailenduz. Sorgin izatea ere leporatzen zitzaien, sorginkerietan objetu edo otoitz sakratuak nahasten zituztenei. Egozte horrek, estutasun bat baino gehiago sortuko zizkion. Ez bakarrik administrazioarena, baita bertako bizilagunen artean ere.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hiru lerro horiei esker, lehen aldiz Agoitzeko bizilagun bati bere izena eta abizena jarri ahal dugu, egozpen surrealista honen barruan.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"float: right; width: 48%;\">\n<p style=\"text-align: justify;\">Esta acusaci\u00f3n nos es balad\u00ed, al ser la primera vez que nos aparece el nombre de un agoisko acusado de brujer\u00eda por la Santa Inquisici\u00f3n. Siempre tuvimos conocimiento de ajusticiamientos de esta \u00edndole dentro de nuestro pueblo, pero desgraciadamente no nos hab\u00eda aparecido el nombre de ningun@.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Como se puede observar, su causa qued\u00f3 pendiente. Al ser expuesto de supersticioso y hechicero, desconociendo si este hecho fue la raz\u00f3n que propici\u00f3 el cambio de domicilio de Fermin.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Por otra parte, \u00bfQu\u00e9 entend\u00eda la Inquisici\u00f3n acerca de la acusaci\u00f3n de hechicero? El delito de hechicer\u00eda estaba dentro de la jurisdicci\u00f3n del Tribunal de la Inquisici\u00f3n gracias a ciertas bulas papales. Imponi\u00e9ndose a aquellos que hab\u00edan invocado al demonio o creado un pacto con \u00e9l. Tambi\u00e9n se tachaba de hechicero, a los que mezclaban en los hechizos objetos u oraciones sagradas. Esta incriminaci\u00f3n, seguramente le habr\u00eda causado m\u00e1s de un apuro. No solamente dentro de la administraci\u00f3n jur\u00eddica, sino tambi\u00e9n entre los vecinos del lugar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Gracias a estas tres l\u00edneas, por primera vez podemos poner nombre y apellido a un vecino de Agoitz acusado de esta surrealista imputaci\u00f3n.<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Urte batzuk direla eta, gure herrian ahaztuak izandako istoriei hautsa kentzen hasi ginen. Hauetako asko guztiotzat ezezagunak, beste batzuk ez, baina gure inguruan interes amankomun&#46;&#46;&#46;<\/p>\n","protected":false},"author":2051,"featured_media":29951,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-29949","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tutoberri.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29949","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tutoberri.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tutoberri.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tutoberri.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2051"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tutoberri.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=29949"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/tutoberri.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29949\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":29954,"href":"https:\/\/tutoberri.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29949\/revisions\/29954"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tutoberri.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/29951"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tutoberri.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=29949"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tutoberri.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=29949"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tutoberri.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=29949"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}